Back to top

Om 8 uur ‘s ochtends op 5 mei 1945 capituleerde het Duitse leger en is Nederland vrij. De bevrijding begint al op 12 september 1944 in Limburg. Twee dagen later wordt Maastricht, als eerste Nederlandse stad, bevrijd. Schiermonnikoog wordt als laatste bevrijd, hier vertrekken de Duitse troepen pas op 11 juni 1945. Eén ding is overal hetzelfde: de geallieerde bevrijders worden enthousiast binnengehaald en daarna wordt er uitgebreid gefeest.

Op weg naar Berlijn

Zeker in 1944 ligt de focus van de geallieerden op nazi Duitsland. Hierdoor laat de bevrijding van de rest van Nederland op zich wachten. Na de mislukking van Operatie Market Garden moet een groot deel van Nederland nog maanden wachten op de bevrijding. Alleen het gebied onder de grote rivieren wordt tijdens de herfst van 1944 bevrijd. Pas in de lente van 1945 begint een nieuw geallieerd offensief om de rest van Nederland te bevrijden. 

De geallieerde soldaten zijn bezig met het voeren van oorlog, in plaats van het bevrijden van Nederland. Ze trekken vaak snel door kleine plaatsen heen om verder op te rukken. De meeste foto’s van de geallieerde intochten zijn daarom gemaakt in de grote steden.

Canadese bevrijders met kinderen op een jeep in Amsterdam. (Bron Oorlogsbronnen, collectie NIMH)
De bevrijding van Amsterdam op de Amstellaan, nu de Vrijheidslaan. (Bron Oorlogsbronnen, collectie NIOD)
Bevrijding van Breda op 29 oktober 1944. (Bron Oorlogsbronnen, collectie NIOD)

Feest

Na de geallieerde doortocht of intocht wordt de bevrijding op straat gevierd. Deze spontane feesten houden dagenlang aan. In de zomer van 1945 wordt dit nog eens overgedaan, wanneer door heel Nederland speciale bevrijdingsfeesten plaatsvinden. Denk aan kinderspelletjes op straat, defiles, bloemencorso’s en zelfs optochten van praalwagens.

Bevrijdingsfeest in augustus 1945, gemaakt in de Emmastraat in Alkmaar. (Bron Oorlogsbronnen, collectie Regionaal Archief Alkmaar)
Bevrijdingsfeest in augustus 1945, gemaakt in de Emmastraat in Alkmaar. (Bron Oorlogsbronnen, collectie Regionaal Archief Alkmaar)

Het Drama der Bezetting

Amsterdam pakt het in augustus 1945 groots aan. Dan is het Olympisch Stadion het toneel voor de zogenaamde bevrijdingsspelen, met de titel Het Drama der Bezetting. Witte stroken textiel op het veld vormen de uitlijning van Nederland, waarin de bezetting wordt uitgebeeld. Militairen en verzetsleden staan centraal in dit vroege stadium van herdenken.

Bevrijdingsspelen in het Olympisch Stadion op het Stadionplein in augustus 1945. (Bron Oorlogsbronnen, collectie Stadsarchief Amsterdam)
Bevrijdingsspelen in het Olympisch Stadion op het Stadionplein in augustus 1945. (Bron Oorlogsbronnen, collectie Stadsarchief Amsterdam)
Bevrijdingsspelen in het Olympisch Stadion op het Stadionplein in augustus 1945. (Bron Oorlogsbronnen, collectie Stadsarchief Amsterdam)

Het bevrijde Nijmegen veranderde tijdens Operatie Market Garden in een frontstad, met de bevolking in de vuurlinie. Het Netwerk Oorlogsbronnen licht bronnen uit over deze geschiedenis in het blad Onderzoek Uitgelicht.